Last updated: 29 เม.ย 2561 | 1062 จำนวนผู้เข้าชม |
พระมหาธาตุองค์แรกที่จะเขียนถึงก็คือ พระมหาธาตุวรมหาวิหาร นครศรีธรรมราช เดิมชาวบ้านเรียก พระบรมธาตุ มาเปลี่ยนเป็น พระมหาธาตุวรมหาวิหาร ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ตามตำนานของพระบรมธาตุเจดีย์ที่นครศรีธรรมราช สร้างขึ้นประมาณพุทธศตวรรษที่ 13-15 ในรูปแบบของศิลปะยุคศรีวิชัย และมีการซ่อมแซมเพิ่มเติม ทั้งปฏิรูปและปฏิสังขรณ์กันมาอีกหลายครั้ง จนประมาณพุทธศตวรรษที่ 18 ในยุคสมัยของอาณาจักรตามพรลิงค์ ที่มีมหาราชองค์หนึ่งนาม ศรีธรรมโศกราช และ พระเจ้าจันทรภาณุ ซึ่งมีอำนาจทั้งทางเศรษฐกิจ การเมือง การทหาร พระบรมธาตุองค์นี้ จึงปรับปรุงแบบเป็นศิลปะทรงลังกา และก็มีการปรับปรุงเพิ่มเติมความยิ่งใหญ่อีกหลายครั้ง
ครั้งสำคัญก็คือในสมัยรัชกาลที่ 5 แห่งราชวงศ์จักรี ที่มีการซ่อมบำรุงเกิดจากพระภิกษุ พระครูเทพมุนี ที่มีปัญหาข้อสงสัยทางการเมือง เช่นเดียวกับ พระครูบาศรีวิชัย ซึ่งมีการสืบสานแล้ว ทางราชการก็ได้ร่วมกันบูรณะพระบรมธาตุที่มีรูปทรงในปัจจุบัน ก็คือ

องค์พระธาตุสูงถึง 37 วา หรือ 76 เมตร ประมาณกับความสูงของอาคารในปัจจุบันก็คือ 25-26 ชั้น
เรือนยอดประกอบด้วยปล่องไฉน 52 ปล้อง ปลียอดเป็นทองคำ สัญลักษณ์ของพรหมชั้นอรูปพรม ทั้ง 4 เนื่องจากการปฏิสังขรณ์ในสมัยต่อมามีศิลปะยุคสุโขทัยและอยุธยาเข้ามาเสริม
ฐานองค์เจดีย์ที่เรียกพระระเบียงคันธาตุรอบพระบรมธาตุเป็นหัวช้าง คติเดียวกับวัดช้างล้อม สุโขทัย
พระพุทธรูปปางประทานอภัย 24 ซุ้ม เท่ากับพระพุทธเจ้าที่มีมาแล้ว 24 พระองค์ จากจำนวนพระพุทธเจ้าที่ต้องมีในอายุของกาลจักร 25 พระองค์
มีพระธาตุองค์เล็กโดยรอบขนาดย่อมอีก 149 องค์
ในเชิงสัญลักษณ์ของคตินิยม พระบรมธาตุคือสัญลักษณ์ของเขาพระสุเมรุอันเป็นแกนกลางของจักรวาล
ในเชิงสัญลักษณ์เป็นการแสดงพลังทางสังคมการเมือง ความยิ่งใหญ่ อำนาจทางเศรษฐกิจที่สำคัญ โดยเฉพาะในดินแดนที่เคยมีอำนาจทางการเมือง ทางเศรษฐกิจสูงสุด จนมีคำกล่าวว่า “ไม่มีใคร อะไร ในเมืองนคร จะใหญ่เท่าพระบรมธาตุ”